Dolar : Alış : 5.7227 / Satış : 5.7330
Euro : Alış : 6.3038 / Satış : 6.3152
HAVA DURUMU
hava durumu

istanbul27°CAz Bulutlu

Son Dakika Haberleri

Üyelik İşlemleri Yeni Üyelik / Giriş Yap

Kaynağına Göre Hadis Çeşitleri

Ana Sayfa » İslam » Hadis » Kaynağına Göre Hadis Çeşitleri
04 Mayıs 2016

HADİS TÜRLERİ. Sıhhat Derecesine Göre. Sahih. Kaynağına Göre. Râvilerin Sayısına Göre. Hasen. Kutsi. Mütevatir. Zayıf. Merfu. Ahad. Sened Kaynaklı. Râvi Kaynaklı. Mevkuf. Meşhur. Mürsel. Münker. Maktu. Aziz. Munkatı. Metruk. Mudal. Muallel. Garib. Muallak. Müdrec. Müdelles. Mevzu.

1-Kaynağına Göre Hadis Çeşitleri

Hadisler, rivayetin kime ait olduğunu göstermek amacıyla kaynağına göre sınıflandırılmışlardır. Bunlar sırasıyla; kudsî, merfû, mevkuf ve maktu hadislerdir. Hadis, Allah’a izafe edilmişse kudsî, Hz. Peygambere izafe edilmişse merfû, herhangi bir sahabiye izafe edilmişse mevkuf, tabiîn neslinden birine izafe edilmişse maktu adı verilmiştir.

1.1-Kudsî Hadisler

Kudsî hadis, anlamı Allah’a, lafzı Hz. Peygambere ait olan hadislerdir. Allah’ın, Hz. Peygamberin kalbine bir fikir ilham etmesi ve Hz. Peygamberin de bu ilhamı kendi ifadeleriyle ortaya koymasıdır. Bunlara “ilahî” ve “rabbanî” hadisler de denir.

Kudsî hadisler, ayetlerden her yönüyle farklıdır. Çünkü ayetler lafız ve mana olarak Allah’a aittir ve koruma altındadır. Bu mucizevi özellikleri nedeniyle insanların benzerini söyleme imkânı yoktur. Oysa insanı aciz bırakan bu mucizevi boyut, kudsî hadisler için söz konusu değildir. Dolayısıyla Allah kelamı diyerek kudsî hadisler ibadetlerde ayetlerin yerini alamaz. Bu tür hadisler, her ne kadar kudsî ve ilahî gibi sıfatlarla nitelendirilseler de hadis literatürü içerisinde değerlendirilirler.

Kudsî hadis de nebevî hadis gibi sened ve metinden oluşur. Ancak kudsî hadis rivayet edilirken,

 

                                                                ُ َﻋَﻠْﻴِﻪ   َ َﺳﻠ َﻢ: ِﻓﻴ َﻤﺎَ ْ ِﻭﻳِﻪ     َﻋ ْ   َﺭﺑِِّﻪ

َﻠﻰ ِ ُ ُ َ َ َ.” (Allah’ın Resulü Rabb’inden rivayetle buyurdu ki…),

 

َ َ َ ُ َ َ :َ َ َ ََِْ ُ َﻠﻰﺍ ِّ ﺍﻟﻨﺒِ ِﻦ َ .”(Nebi (s.a.v.)’den rivayet olunduğuna göre şöyle buyurmuştur:

Allah Azze ve Celle buyurdu ki…) gibi özel tabirler kullanılır. Kudsî hadis Allah’a isnat   edilirken

nebevî hadis Hz. Peygambere isnat edilir. Her iki hadis çeşidinin de sahihi, zayıfı ve uydurması vardır.
Kudsî hadisler, genellikle Allah’ın büyüklüğünü, rahmetinin genişliğini, kudretinin eşsizliğini, ihsan ve ikramının bolluğunu konu edinir. Kısacası Allah’ın sıfatlarından söz ederler. Helal, haram, iba- det ile ilgili hükümler bildirmezler. O yüzden Hz. Peygamberin, Kur’an’daki bir prensibi insanlara kendi sözle- riyle anlatırken veya açıklarken Allahuteala şöyle buyurdu demesi de muhtemeldir.1

NOT EDELİM

Kudsî hadisler konusunda birçok müstakil eser yazılmıştır.  Aliyyu’l-kârî’nin “el- Ehâdîsu’l-kudsiyye” si ile el-Münâvî’nin “el-İthâfâtu’s-Seniyye bi’l-Ehâdîsi’l-Kudsiyye”si

  1. Hüsnü Erdem tarafından “Kırk Kudsî Hadis” ve “İlahî Hadisler” adıyla Türkçeye çevrilmiş ve yayımlanmıştır.

1.2-Merfû Hadisler

Hz. Peygambere isnat edilen bütün söz, fiil ve takrirlere merfû hadis denir. Esasen Hz. Peygambere ait bütün nakiller ‘hadis’ diye adlandırıldığı hâlde, hadisin ‘merfû’ gibi bir sıfatla isimlendirilişi, sahabe ve tabiîn sözlerinden ayırt etmek içindir.2

 

Sahabe tarafından genellikle  “Allah’ın Resulünden işittim, şöyle buyurdu.” yahutَ“Allah’ın Resulü buyurdu ki.” yahut  “… . veya yapardı.” şöyle Resulü “Allah’ın

şöyle yaparken gördüm.” ya da . “Peygamberin huzurunda şöyle

yaptım./yapardık.” denilerek rivayet edilen tüm hadisler merfûdur.

Ebu Hureyre (r.a.)’den rivayet edildiğine göre Resulullah (s.a.v.) şöyle buyurdu: “Allah suretlerinize (görünüşünüze) ve mallarınıza bakmaz. Ancak kalplerinize ve amellerinize bakar.” 3

Herhangi bir sahabenin, geçmiş peygamberler veya gelecekte cereyan edecek olaylar ya da işlenmesi hâlinde işleyene sevap yahut azap gerekecek konular gibi şahsi görüş ve kanaate dayanması mümkün olmayan mevzulara dair verdiği haberler de merfû hadis olarak kabul edilir. Bu tür hadislere “hükmen merfû hadis” denir. Sahabe, verdiği bilgileri Resulullahtan duyduğunu açıklamasa bile konuların özelliği açısından onları, Resulullahtan duymuş olduğu ya da en azından Hz. Peygamberden öğrenmiş olan bir başka sahabeden işitmiş olduğu düşünülür. Haberleri veren sahabenin İsrailî nakillerde bulunanlardan olmaması gerekir. Aksi hâlde verdiği bilginin İsrâiliyyattan olması mümkündür.4

  1. Ali Yardım, Hadis I, s. 37.
  2. Müslim, Birr, 34.
  3. İsmail Lütfi Çakan, Hadis Usulü, s. 101.
DEĞERLENDİRELİM

Aşağıdaki     hadisi     merfû hadis özellikileri açısından değerlendiriniz.

Ebu Saîd ve Ebu Hüreyre ’den rivayet edildiğine göre Resulullah şöyle buyurdu:

“Yorgunluk, sürekli hastalık, tasa, keder, sıkıntı ve gamdan, ayağına batan dikene varıncaya kadar Müslümanın başına gelen her şeyi, Allah, onun hatalarını bağışlamaya vesile kılar.”

(Buharî, Merdâ, 1.)

Sahabenin Hz. Peygamber dönemine işaretle, “Şu işi yapmamız bize emredildi.”; “Şu işten nehyolunduk.”; “Resulullah aramızda olduğu hâlde şöyle derdik.”; “Bu işi yapmakta bir sakınca görmezdik.”; “Sünnet bu şekildedir.”; “Şu iş sünnettendir.” şeklinde yapıp söyledikleriyle ilgili rivayetleri ve açıklamaları da âlimlerin büyük çoğunluğuna göre merfû hadis hükmündedir.5

        1.3-Mevkuf Hadisler

Sahabilerden söz, fiil ve takrir olarak rivayet edilen haberlerdir. Buna göre bir râvinin, “Falan sahabi şöyle dedi, şunu yaptı, yanında şöyle bir olay meydana gelince sesini çıkarmadı.” diye naklettiği rivayetler mevkuftur. Bu haberlere mevkuf denilmesi, isnadın sahabide kalmış olması sebebiyledir. Ancak isnadı sahabide kalmış her habere mevkuf denilemeyeceği, bu haberlerden bir kısmının ‘hükmen merfu’ olduğu unutulmamalıdır.

Mevkuf hadisler, dinde kesin delil olarak kullanılmazlar. Ancak Kur’an ve Hz. Peygamberin sünnetine uygun olanlar, vaaz ve nasihat amacıyla veya sahabenin güzel ahlakını ve uygulamasını ortaya koymak için kullanılabilir. Örneğin; Abdullah b. Mesud’un “Bir müneccime veya kâhine giderek onların söylediklerini kabul eden kişi Hz. Muhammed (s.a.v.)’e nazil olanı inkâr etmiş demektir.”6 sözü sahabenin görüşlerini öğrenmek açısından önemlidir.

Mevkuf hadisler de merfû hadisler gibi râvileri ve isnadları yönünden sahih, zayıf hatta uydurma olabilirler.

  • 1.4- Maktu Hadisler

Sahabeden sonraki nesil olarak bilinen tabiînden söz, fiil ve takrir olarak rivayet edilen haberlere maktu hadis denilmiştir. Maktu hadis, mevkuf hadis gibi dinde delil olarak kabul edilmemiştir.7

İNCELEYELİM

 

Aşağıdaki hadisi maktu hadisin özellikleri açısından inceleyiniz.

 

Abdürrezzak b. Hemmam’ın Ma’mer b. Raşid’den onun da İbni Şihab ez-Zühri’den naklettiğine göre; Ma’mer dedi ki Zühri’ye, bir yere yaslanarak yemek yemeyi sordum. Zühri bana “Sakıncası yok.” diye cevap verdi.

(İsmail Lütfi Çakan, Hadis Usulü, s. 104.)

5-A. Naim, Tecrid Tercümesi, Mukaddime, s. 137-139.

6-Suphi es-Salih, Hadis İlimleri ve Hadis Istılahları.

 

YORUMLAR

İsminiz

 

E-Posta Adresiniz

Yorumunuz

yonetim
07 Ağustos 2018 - 07:25

Hadis ilmi açısından hadisin kaynağı hadisin kendisi kadar önemlidir. Hadis doğru ve sahih olsada kaynağı güvenilir olmayan hadis güvenilir sahih Hadis sınıfına alınmaz.

BENZER İÇERİKLER

Et İçin Kurbana Ortak Olan Varsa Herkesin Kurbanı Geçersizdir

Et İçin Kurbana Ortak Olan Varsa Herkesin Kurbanı Geçersizdir Diyanet uyardı! ‘Kurbanınız geçersiz sayılır’ Diyanet, kurbanlık

Tövbe İstiğfar Duası Nasıl Yapılır

Tövbe İstiğfar Duası Nasıl Yapılır Tevbe İstiğfar duası Türkçe okunabildiği gibi Arapça da okunabilmektedir.

Karınca Duası ve Kaynağı

Karınca Duası ve KaynağıKarınca Duası Kayanağı Halk arasında Hz. Süleyman (a.s.) döneminde yaşanan

RastgeleSeçilen İçerik
Farabi Kimdir Hayatı

08 Kasım 2017

EN ÇOK OKUNANLAR

Yılanlar ile İlgili Sahih Hadisler

Yılanlar ile İlgili Sahih Hadisler Yılanlar Hakkında Hadisler Fasil : KATL BÖLÜMÜ Konu : Öldürülmesi Caiz Olan

Mevzû Hadislerin Yol Açtığı Zararlar

Mevzû Hadislerin Yol Açtığı Zararlar   4.3-Mevzû Hadislerin Yol Açtığı Zararlar İslam dininin kaynakları

Kaynağına Göre Hadis Çeşitleri

Kaynağına Göre Hadis ÇeşitleriHADİS TÜRLERİ. Sıhhat Derecesine Göre. Sahih. Kaynağına Göre. Râvilerin